Kremacja wodna w Polsce – czy aquamacja jest legalna i na czym polega?

Kremacja wodna, określana również jako aquamacja, resomacja, hydrokremacja lub hydroliza alkaliczna, coraz częściej pojawia się w dyskusjach o przyszłości branży pogrzebowej. Zwolennicy tej metody przedstawiają ją jako bardziej ekologiczną alternatywę dla tradycyjnej kremacji ogniowej.

Proces nie polega jednak na spaleniu ciała. Zamiast wysokiej temperatury wykorzystuje się wodę, podwyższone ciśnienie, temperaturę oraz roztwór alkaliczny. Po zakończeniu procesu pozostają głównie kości, które następnie są rozdrabniane do postaci przypominającej prochy po klasycznej kremacji.

Czy taka forma pochówku jest możliwa w Polsce? Obecnie polskie przepisy jej nie przewidują.

Czym właściwie jest kremacja wodna?

Nazwa „kremacja wodna” może być nieco myląca, ponieważ w rzeczywistości nie dochodzi tutaj do kremacji w klasycznym rozumieniu tego słowa.

Podczas tradycyjnej kremacji ciało zmarłego zostaje spopielone w piecu kremacyjnym w bardzo wysokiej temperaturze.

Hydroliza alkaliczna przebiega inaczej. Ciało umieszcza się w specjalnym, szczelnie zamkniętym urządzeniu. Następnie poddawane jest działaniu wody, temperatury, ciśnienia oraz substancji alkalicznych. Proces przyspiesza naturalny rozkład tkanek.

Po jego zakończeniu pozostają elementy kostne, które mogą zostać wysuszone i rozdrobnione.

W efekcie rodzina otrzymuje materiał przypominający wyglądem prochy po tradycyjnej kremacji, choć sposób jego powstania jest całkowicie inny.

Dlaczego kremacja wodna budzi zainteresowanie?

Jednym z głównych argumentów zwolenników tej technologii jest jej potencjalnie mniejszy wpływ na środowisko.

Tradycyjna kremacja wymaga osiągnięcia bardzo wysokiej temperatury, a więc również znacznego zużycia energii. Hydroliza alkaliczna nie wymaga spalania ciała, dlatego przedstawiana jest jako metoda pozwalająca ograniczyć część emisji związanych z procesem kremacji.

Drugim argumentem jest rosnące zainteresowanie alternatywnymi i bardziej ekologicznymi formami pochówku.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu kremacja ogniowa sama była w Polsce stosunkowo rzadkim rozwiązaniem. Dziś jest powszechną formą przygotowania zmarłego do pochówku.

Można więc przypuszczać, że wraz ze zmianami społecznymi coraz częściej będą pojawiać się pytania także o inne metody.

Czy kremacja wodna jest legalna w Polsce?

Obecnie nie.

Polskie przepisy nie przewidują hydrolizy alkalicznej jako dopuszczalnej metody postępowania ze zwłokami.

Nie oznacza to jednak, że w ustawie znajduje się prosty zapis: „kremacja wodna jest zabroniona”.

Problem jest bardziej złożony.

Polskie prawo szczegółowo określa dopuszczalne sposoby postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi. Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych przewiduje między innymi pochówek w grobach ziemnych, grobach murowanych i katakumbach, a w określonych sytuacjach również pochówek poprzez zatopienie w morzu.

Przepisy odnoszą się także do szczątków powstałych w wyniku spopielenia zwłok, które mogą być składane między innymi w urnach i kolumbariach.

I właśnie słowo „spopielenie” ma tutaj kluczowe znaczenie.

Kremacja ogniowa a kremacja wodna – ważna różnica prawna

Podczas klasycznej kremacji ciało zostaje spalone, a rezultatem procesu są szczątki powstałe w wyniku spopielenia.

W przypadku hydrolizy alkalicznej nie dochodzi do spalania.

Ciało zostaje poddane procesowi chemicznemu i termicznemu z wykorzystaniem wody oraz substancji alkalicznych.

Oznacza to, że choć efekt końcowy może przypominać prochy po klasycznej kremacji, nie są one rezultatem „spopielenia” w tradycyjnym znaczeniu tego słowa.

Obecne polskie przepisy nie opisują takiego procesu i nie określają zasad postępowania ze szczątkami, które powstałyby w jego wyniku.

Dlatego nie można po prostu uznać hydrolizy alkalicznej za kolejną odmianę zwykłej kremacji.

Co wynika z przepisów wykonawczych?

Podobne podejście można znaleźć w przepisach wykonawczych dotyczących postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi.

Przepisy posługują się pojęciami zwłok, szczątków oraz popiołów powstałych w wyniku spopielenia.

Nie przewidują natomiast odrębnej kategorii szczątków powstałych na skutek hydrolizy alkalicznej.

Ma to duże znaczenie praktyczne.

Prawo pogrzebowe reguluje nie tylko sam pochówek, ale także transport zwłok, ich przechowywanie, ekshumację, dokumentację i wymagania sanitarne.

W przypadku kremacji wodnej konieczne byłoby więc określenie całego zestawu nowych procedur.

Czy zakład pogrzebowy może dziś oferować aquamację w Polsce?

W praktyce nie.

Brakuje podstaw prawnych, które pozwalałyby zakładom pogrzebowym lub innym podmiotom wykonywać hydrolizę alkaliczną jako legalną usługę postępowania ze zwłokami.

Nie istnieją również krajowe przepisy określające między innymi:

• wymagania techniczne dla urządzeń do hydrolizy alkalicznej,

• warunki sanitarne,

• zasady dokumentowania procesu,

• sposób postępowania z pozostałościami po procesie,

• zasady transportu,

• sposób późniejszego pochówku szczątków.

Wprowadzenie takiej usługi wymagałoby więc znacznie więcej niż jedynie zmiany pojedynczego przepisu.

Jak kremacja wodna wygląda za granicą?

Hydroliza alkaliczna nie jest już wyłącznie eksperymentalną technologią.

W części państw została dopuszczona jako alternatywna metoda postępowania ze zwłokami albo funkcjonuje na podstawie lokalnych przepisów.

Rozwiązania takie stosowane są między innymi w części Stanów Zjednoczonych oraz w wybranych innych państwach.

W 2026 roku również w Szkocji podjęto decyzje zmierzające do dopuszczenia tej formy postępowania ze zwłokami.

Nie oznacza to jednak, że przepisy innych krajów automatycznie mają zastosowanie w Polsce.

Prawo dotyczące pochówków jest regulowane na poziomie krajowym, dlatego każda nowa metoda musi zostać osobno dopuszczona przez polskiego ustawodawcę.

Czy szczątki po kremacji wodnej można sprowadzić do Polski?

To znacznie bardziej skomplikowane pytanie.

Polskie przepisy opisują przede wszystkim szczątki powstałe w wyniku spopielenia zwłok.

Jeżeli dana osoba zostałaby poddana hydrolizie alkalicznej za granicą, pozostałości po takim procesie nie powstałyby w wyniku klasycznego spopielenia.

Może to powodować wątpliwości dotyczące ich prawnej kwalifikacji.

W przypadku sprowadzania zwłok lub szczątków z zagranicy konieczne jest również spełnienie określonych wymogów administracyjnych i sanitarnych.

Dlatego do czasu jednoznacznego uregulowania tej kwestii każdy podobny przypadek może wymagać indywidualnej oceny właściwych organów.

Czy kremacja wodna może kiedyś zostać zalegalizowana w Polsce?

Jest to możliwe, ale wymagałoby zmian w prawie.

Samo dopisanie hydrolizy alkalicznej do katalogu dopuszczalnych metod nie wystarczyłoby.

Konieczne byłoby również określenie zasad dotyczących bezpieczeństwa sanitarnego, urządzeń wykorzystywanych podczas procesu, dokumentacji, transportu oraz późniejszego pochówku szczątków.

Należałoby również odpowiedzieć na pytanie, jak prawnie klasyfikować materiał pozostający po zakończeniu procesu.

Czy kremacja wodna zastąpi tradycyjną kremację?

Raczej nie należy patrzeć na nią w ten sposób.

Jeżeli kiedyś zostałaby dopuszczona w Polsce, prawdopodobnie stałaby się po prostu kolejną możliwością wyboru.

Podobnie jak kremacja ogniowa nie wyparła tradycyjnego pochówku w trumnie, tak hydroliza alkaliczna mogłaby funkcjonować obok obecnie stosowanych metod.

Dla jednych rodzin najważniejsza będzie tradycja. Dla innych względy ekologiczne, osobiste przekonania albo ostatnia wola zmarłego.

Kremacja wodna w Polsce – co warto zapamiętać?

Na dziś kremacja wodna nie jest w Polsce prawnie uregulowaną i dopuszczoną metodą postępowania ze zwłokami.

Polskie przepisy odnoszą się do tradycyjnego pochówku oraz do szczątków powstałych w wyniku spopielenia zwłok. Hydroliza alkaliczna jest innym procesem i nie została dotychczas włączona do obowiązującego systemu prawa pogrzebowego.

Sytuacja może jednak w przyszłości się zmienić.

Wraz ze wzrostem zainteresowania kremacją, pochówkami ekologicznymi oraz alternatywnymi formami upamiętnienia zmarłych można spodziewać się, że również w Polsce pytanie o aquamację będzie pojawiało się coraz częściej.

Być może za kilka lub kilkanaście lat pytanie nie będzie już brzmiało „czy kremacja wodna jest w Polsce możliwa?”, lecz „którą formę pochówku wybrać?”.